Reżyseria: Joel i Ethan Coen
Scenariusz: Joel i Ethan Coen
Obsada: Michael Stuhlbarg, Richard Kind, Sari Lennick, Fred Melamed, Aaron Wolff, Jessica McManus, Adam Arkin, Amy Landecker
Zdjęcia: Roger Deakins
Produkcja: USA/Wielka Brytania/Francja 2009
Dystrybucja w Polsce: Best Film
Czas: 105 min.
W kinach od 11 czerwca 2010

Opis

Larry Gopnik to matematyk i nauczyciel akademicki. Ma żonę, dwójkę nastoletnich dzieci i zdziwaczałego brata. Pewnego dnia żona Larry’ego żąda rozwodu, bo ma romans z przyjacielem domu. Za pierwszym ciosem idą następne. Udręczony Larry szuka odpowiedzi na pytanie: dlaczego los mu nie sprzyja?

Recenzja

To już banał, który powtarzam w każdej recenzji… ale bracia Coen znowu dali radę! Ich najnowszy film jest inny i coenowski zarazem. Zabawny, mroczny i bardzo żydowski. Bowiem bohaterem Poważnego człowieka jest Larry Gopnik – wykładowca matematyki, Żyd mieszkający w latach 60. na przedmieściach, kochający mąż, ojciec i brat. Pewnego dnia w uporządkowane życie Larry’ego wkrada się chaos. Żona informuje go, że kocha przyjaciela domu i żąda rozwodu (także religijnego listu rozwodowego); dzieci coraz bardziej mają go w nosie, domagając się albo pieniędzy, albo naprawienia anteny; nieprzystosowany społecznie brat prowadzi drugie życie, a w pracy pojawiają się donosy, które mogą zablokować stały etat Larry’ego w college’u. Czy ten ciąg nieszczęść to kara? A jeśli tak, to za co? Bohater szuka odpowiedzi u kolejnych rabinów. Zaś jego myśli uciekają ku seksownej sąsiadce, pani Samsky, która lubi opalać się toples w swoim ogródku i nie stroni od marihuany…

Perypetie Gopnika – nieudacznika, którego nikt nie traktuje poważnie – to ciąg prześmiesznych zdarzeń, lecz za nimi czai się jakiś niepokój. Pech Larry’ego może być po prostu zbiegiem okoliczności, może też być fatum. Rozdarcie bohatera między racjonalizmem a wiarą w zły los ma swoje źródło w przeszłości. W znakomitym prologu oglądamy scenkę jak z Singera - rozegraną w języku jidysz i dziejącą się w Polsce na przełomie wieków. Mężczyzna zaprasza do domu rabina, który pomógł mu na drodze, lecz żona twierdzi, że rabin już nie żyje. Czy jest to zatem dybuk? Czy za odmówienie gościny grozi im klątwa? Coenowie nie rozwijają tego wątku, jednak sugerują, że sytuacja ta ma wpływ na Larry’ego Gopnika kilkadziesiąt lat później w Ameryce. Kulturowe i religijne osadzenie w tradycji dowcipnie zestawiają z doświadczeniem miejsca i czasu, w którym bohater żyje. Jest tu więc i psychoanaliza, i popkultura, i amerykańskie wartości (świetny motyw sąsiada wracającego z synem z polowania). Gopnik z jednej strony żyje w specyficznej diasporze, gdzie podział na Żydów i gojów jest oczywisty, z drugiej dwa światy i ich wartości przenikają się. Uczęszczający do hebrajskiej szkoły syn Larry’ego na lekcjach słucha Jefferson Airplane, córka myśli wyłącznie o imprezach z koleżankami, a i rada najmądrzejszego z rabinów, którą upalony młody Gopnik słyszy po swojej bar micwie, daleka jest od stereotypowo pojmowanej żydowskiej mądrości.
W Poważnym człowieku Coenowie nie sięgnęli po swoich ulubionych aktorów, obsadzając film mało znanymi twarzami. To dowód na to, że ich twórcza niezależność jest wciąż najważniejsza. Są niepokorni, bawią się stereotypami, a ich film nieustannie balansuje na granicy, która dla innych byłaby nieprzekraczalna. Z Ethanem i Joelem śmiało możecie ją przekroczyć.

Marta Miś